Doanh nghiệp kinh doanh vàng cần thích ứng ra sao trước việc siết chặt quản lý thuế

Những con số lạ dẫn đến cảnh tù tội

Câu chuyện doanh nghiệp vàng đạt doanh thu hơn 5.000 tỷ đồng nhưng chỉ nộp thuế vỏn vẹn 10 triệu đồng/tháng đã phơi bày một thực tế nhức nhối rằng nhiều chủ tiệm vàng vẫn đang vận hành kinh doanh theo tư duy lách luật cũ kỹ.

Theo Luật sư Nguyễn Văn Tuấn –  Công Ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật Sư T.P Hà Nội), các hình thức đối phó như duy trì hai hệ thống sổ sách, sử dụng phần mềm nội bộ để làm sai lệch dữ liệu, hay “xoay vòng” hóa đơn không còn là chuyện mới. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, những hành vi này không chỉ dừng lại ở việc bị xử phạt hành chính mà đã cận kề “ngưỡng cửa” hình sự.

“Nhiều vụ án gần đây cho thấy doanh nghiệp đã sử dụng các thủ đoạn tinh vi để che giấu doanh thu, từ việc ghi chép hai hệ thống sổ sách, sử dụng phần mềm kế toán nội bộ để làm sai lệch dữ liệu, cho đến việc xuất hóa đơn không phản ánh đúng thực tế. Các hành vi này đều là dấu hiệu của tội “Trốn thuế” được quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).” – Luật sư Nguyễn Văn Tuấn nhấn mạnh.

Luật sư Tuấn phân tích: “Việc cơ quan điều tra và cơ quan thuế đồng loạt vào cuộc, khởi tố nhiều vụ án lớn gần đây là tín hiệu cho thấy Nhà nước đang siết chặt quản lý thị trường vàng theo hướng minh bạch và chuẩn hóa. Điều này không chỉ bảo đảm kỷ cương pháp luật mà còn góp phần tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ các doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định.”

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn –  Công Ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật Sư T.P Hà Nội) – Ảnh: NVCC

Dưới góc độ chuyên môn, Luật sư cho rằng đây là thời điểm các doanh nghiệp kinh doanh vàng cần đặc biệt chú trọng việc tuân thủ pháp luật thuế. Mọi hành vi gian lận dù tinh vi đến đâu, nếu bị phát hiện đều phải chịu trách nhiệm hình sự nghiêm khắc theo Điều 200 BLHS và các văn bản liên quan. Đồng thời, các cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm tra, ứng dụng dữ liệu lớn và tăng cường giám sát chuyên đề để ngăn ngừa vi phạm ngay từ giai đoạn đầu. Một thị trường vàng minh bạch chỉ có thể được thiết lập khi cả Nhà nước và doanh nghiệp cùng hành động đúng pháp luật, đúng trách nhiệm.

Lý giải về việc tại sao tình trạng gian lận thuế lại có thể tồn tại và kéo dài âm ỉ trong nhiều năm qua, Luật sư Tuấn đã nhận diện ba điểm yếu cốt lõi mà các doanh nghiệp thường xuyên lợi dụng để trục lợi. Trước hết, đặc thù của thị trường vàng vốn dĩ tồn tại lượng giao dịch tiền mặt khổng lồ, tạo thành một “vùng xám” khiến các cơ quan chức năng cực kỳ khó khăn trong việc truy vết dòng tiền thực tế. Sự thiếu minh bạch này càng trở nên trầm trọng hơn khi kết hợp với những hạn chế của Nghị định 24, việc quy định về vàng trang sức và vàng nguyên liệu còn lỏng lẻo đã vô tình tạo ra kẽ hở cho doanh nghiệp dễ dàng trà trộn nguồn gốc hoặc khai báo không trung thực. Đặc biệt, sự rời rạc trong quản lý, khi hệ thống dữ liệu giữa phần mềm bán hàng của doanh nghiệp và cơ quan Thuế chưa được liên thông đã tạo điều kiện cho các đơn vị kinh doanh “phù phép” sổ sách mà không sợ bị đối soát tức thời.

Ảnh minh họa – Nguồn: Internet

Tuy nhiên, trước những động thái quyết liệt từ cơ quan chức năng, vị luật sư này cũng khẳng định rằng thời kỳ “vàng thau lẫn lộn” đã chính thức chấm dứt. Thực tế cho thấy, việc Nhà nước yêu cầu siết chặt hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đang dần khép lại những kẽ hở quản lý cũ. Với các công nghệ giám sát hiện đại này, thị trường vàng đã được đưa vào diện giám sát đặc biệt, mọi biến động về doanh thu và hàng hóa đều để lại dấu vết số, buộc doanh nghiệp phải lựa chọn giữa việc minh bạch hóa hoặc đối mặt với các chế tài hình sự nghiêm khắc.

Hướng đi “đúng” của doanh nghiệp

Để không trở thành cái tên tiếp theo trong danh sách “đen” vướng vòng lao lý, các doanh nghiệp vàng cần thực hiện một cuộc cách mạng về quản trị mà trọng tâm là minh bạch hóa 100% doanh thu. Điều này đòi hỏi chủ doanh nghiệp phải đoạn tuyệt hoàn toàn với thói quen duy trì hai hệ thống sổ sách, đồng thời coi hóa đơn điện tử là giấy thông hành bắt buộc cho mỗi gram vàng bán ra để đảm bảo tính hợp pháp.

Theo Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, việc bắt buộc thanh toán qua ngân hàng đối với các giao dịch vàng có giá trị lớn là giải pháp then chốt. Khi dòng tiền được minh bạch và có dấu vết, cơ quan thuế sẽ dễ dàng đối chiếu doanh thu kê khai với thực tế, qua đó hạn chế trốn thuế và rửa tiền, phù hợp với định hướng của Luật Phòng, chống rửa tiền.

Luật sư Tuấn cũng nhấn mạnh vai trò của công nghệ số và dữ liệu lớn trong quản lý thuế. Hóa đơn điện tử, dữ liệu bán hàng và nhập – xuất – tồn kho cần được kết nối, truyền tự động về cơ quan thuế để đối chiếu theo thời gian thực. Song song, công tác thanh tra cần chuyển sang mô hình dựa trên phân tích rủi ro, kết hợp cơ chế phối hợp liên ngành giữa thuế, công an, ngân hàng, hải quan và quản lý thị trường.

Hướng đi “đúng” của doanh nghiệp vàng – Ảnh: Internet